Kriz Yönetimi – 1

Yazar: AHMET DOGAN

Hepimiz iş hayatımızda her an bir krizle karşı karşıya kalma riski taşıyoruz. Peki nedir bu kriz? Kişisel ve kurumsal hedeflerimize ulaşmamızı engelleyebilecek bir durum mudur? Kriz yönetilebilir mi? Krizler öngürülebilir mi? Hatta fırsata çevrilebilir mi? Kriz sürecinde çalışanların ve yöneticilerin rolü nedir?

Kriz Nedir?

Kriz; sebep ve sonuçları tam olarak bilinemeyen, hızlı bir şekilde ortaya çıkan, zaman baskısı yaratan, şirketlerin performanslarını ve imajlarını olumsuz etkileme tehlikesi olan, kişilerde stres, baskı ve hatta travmaya yol açan, örgüt ve/veya toplumun zor anlar geçirmesine sebep olan, gerçekleşme ihtimali düşük olup gerçekleştiğinde örgütün varlığını tehdit eden durum olarak tanımlanır. Örneklerle daha açıklayıcı olmaya çalışayım. Örneğin; gençlere hitap eden bir konaklama işletmesi yıllardır başarılı bir şekilde gelişimini sürdürmekteydi. Ancak zaman içerisinde genç nüfusunun azalması ve yaşlı nüfus oranının artmasıyla birlikte bir kriz durumuyla karşı karşıya kaldı.

İkinci bir örnek; Yeni kurulan bir şirket, işe alım sürecinde adaylara iş tanımlarını ve işin gereklerini sözel olarak ifade etti ancak işe başlayanlara bir oryantasyon süreci ve yazılı iş tanımı prosedürü sunmadı. Bunun sonucunda çalışanların şirkete alışma süreci oldukça sancılı geçti. Bunun yanı sıra zaman içerisinde yetki sorumluluk karmaşası ve motivasyon düşüklüğü yaşayan çalışanların oranın giderek artmasıyla çalışan sirkülasyonu şirket için bir kriz durumu yaratmış oldu.

Krizin Özellikleri Nelerdir?

İşletmeler için kriz niteliğinde birkaç örnek olayı inceledikten sonra gelin krizin özelliklerine bir göz atalım. Kriz, işletmenin geleceği için çok kritik bir durumdur, ve acil müdahale gerektirir. Kriz, endişe, stres, panik, baskı, belirsizlik ve güvensizlik duygusu gibi birçok olumsuz faktörü içerebilir.

Krizler işletmeler ile uzaktan ya da yakından ilişkisi olan herkesi ciddi derecede etkileyebilir. Bazı krizler aniden ortaya çıkarken bazıları ise içten içe yayılan muhtemel krizlerdir. Tüm krizler benzer etkilere yol açsa da, içten içe yayılan bir krizle mücadele etmek daha kolaydır. Aniden ortaya çıkan krizler örgütün geleceğini daha çok tehdit etmektedir. Birçok kriz durumu ortaya çıkmadan önce örgüte çeşitli sinyaller göndermektedir. Yönetim bu sinyalleri yakalayamadığında veya gözardı ettiğinde kriz durumu meydana getirir. Krizin kesin çözümü yoktur, tekrarlanması olasıdır. Kriz mutlak bir felaket olarak düşünülmemelidir. İyi yönetilen bir kriz fırsata dönüştürülebilir.

Kriz Türleri Nelerdir?

Krizler; tahmin edilmeyen bir diğer deyişle ani krizler ve muhtemel yani içten içe yayılan krizler olmak üzere ikiye ayrılır. Muhtemel yani içten içe yayılan krizler; rekabet artışı ve düşük fiyatlar, ürün azalması ve maliyet artışı, üzgün veya kızgın çalışanlar tarafından gerçekleşen eylemler, savaş ve ihtilaller, müşteri iddiaları olarak beş guruba ayrılabilir.

Örneklemeler ile bunu biraz daha açıklamaya çalışalım.

Örnek 1. Rekabet artışı ve düşük fiyatlar

Son yıllarda Çin ekonomisinin gelişmesiyle piyasada yaygınlaşan Çin malı ürünler KOBİ’leri finansal açıdan zor durumda bırakarak acımasız rekabet ortamı oluşturdu ve KOBİ’ler için içten içe yayılan bir krize yol açtı.

Örnek 2. Ürün azalması ve maliyet artışı

Aşırı yağışlar sebebiyle sebze ve meyve üretiminde kayıpların olması hem ürünlerin fiyatlarını arttırmakta hem de ihtiyaç duyulan ürünleri tedarik etme konusunda güçlükler yaratabilmektedir. Böyle bir durumda; bu sektörde faaliyet gösteren işletmelerin maliyetlerinin artacağı gibi işletmeden girdi bulamamalarıyla birlikte bazı ürünlerin üretilememesi söz konusu olacaktır. Bu durumda şirketler için muhtemel bir kriz oluşturacaktır.

Örnek 3. Üzgün veya kızgın çalışanlar tarafından gerçekleştirilen eylemler

İstanbul’da bir ilçenin belediye başkanının bir soruşturma kapsamında gözaltına alınmasıyla üzgün ve kızgın olan belediye çalışanları işlerini bırakarak protesto kararı aldı. Protesto dolayısıyla ne belediye otobüsleri çalıştı ne de şehirdeki çöpler toplandı. Şehir sakinleri saatlerce duraklarda otobüs bekledi; sokaklarda biriken çöplerin kokusu ve görüntüsü ciddi sorunlara neden oldu.

Bunun yanında ikinci kısım olan Ani kriz türleri vardır. Bunlar; Beklenmeyen eylemler veya iş gücü azalması, işletmenin faaliyet etkileyen doğal afetler, çalışanların veya yöneticilerin hastalığa yakalanması veya ölmesi, işletmenin haberleşme veya alt yapı hizmetlerinde bozulma, Bilgisayar kayıtlarının çalınması olarak sıralanabilir.

Örnek 4. Beklenmeyen eylemler veya iş gücü azalması

Bir lokanta sahibi hem ucuz iş gücüne ulaşmak hem de öğrencilere destek olabilmek amacıyla, yıllarca üniversite öğrencilerini düşük ücretlerle ve yarı zamanlı çalıştırdı. Bölgedeki bir üniversitenin beklenmeyen bir sebeple kapatılması üzerine öğrenciler memleketlerine dönmek durumunda kalırken, restoran sahibi ise yetişmiş işgücünü bir anda kaybederek ciddi bir krizle karşı karşıya kaldı.

Örnek 5. İşletmenin faaliyetlerini etkileyen doğal faktörler

Kömür üretimi yapan bir maden sahasında heyelan olması sonucunda işletmenin park halinde olan tüm iş makinaları toprak altında kaldı. Heyelanda can kaybının olmaması tüm çalışanları ve yöneticileri rahatlatırken, işin durdurulması ve işletmenin ciddi bir ekonomik krizle karşı karşıya kalması herkesi endişelendirdi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir